Kısa cevap: Ek yerleştirme, merkezî yerleştirmeden sonra boş kalan kontenjanlar için ÖSYM'nin açtığı ikinci bir tercih dönemidir. Yalnızca merkezî yerleştirmede hiçbir programa yerleşememiş adaylar başvurabilir. Tercih ücretlidir ve başarı sırası barajları burada da geçerlidir.
Her yıl bu dönemde en çok duyduğum cümle şu: "Ek yerleştirme diye bir şey varmış, yeni duyduk." Oysa bu, binlerce aday için gerçek bir ikinci şans. Aşağıdaki tablo temel kuralları özetliyor.
Ek yerleştirme tam olarak nedir
Merkezî yerleştirme sonuçları açıklandığında üniversitelerin bütün kontenjanları dolmaz. İki ayrı sebeple boşluk kalır:
- Hiç dolmayan kontenjanlar. Bazı programlar yeterli tercih almaz; kontenjanın bir kısmı ya da tamamı boş kalır.
- Sonradan boşalan kontenjanlar. Bir programa yerleşen ama kayıt yaptırmayan adaylar yüzünden, dolmuş görünen kontenjanlarda yer açılır. Bu ikinci grup genelde daha büyüktür ve ilk yerleştirmede dolmuş görünen iyi programlarda da yer açılmasının sebebidir.
Ek yerleştirme, bu iki kaynaktan gelen boşlukların doldurulması için açılan ikinci tercih dönemidir. Yani üniversiteye giriş yolculuğu ilk tercihle bitmiyor; arkasında çoğu ailenin fark etmediği bir kapı daha duruyor.
Kimler ek tercih yapabilir, kimler yapamaz
Bu, en çok karıştırılan konu. Temel kural tek cümle: ek tercih yapabilmek için merkezî yerleştirmede hiçbir programa yerleşmemiş olmak gerekir.
Buradaki en pahalı yanlış şu plan: "Yerleştim ama beğenmedim; kayıt yaptırmam, ek tercihte daha iyisini bulurum." Bu plan işlemiyor. Sistem, kayıt yaptırıp yaptırmadığınıza değil, yerleşip yerleşmediğinize bakıyor. Kaydı bilerek yaptırmayan aday hem o yeri kaybediyor hem ek tercih hakkı kazanmıyor.
Yerleştiğiniz bölüm içinize sinmediyse yapılacak şey kaydı reddetmek değil; kaydı yaptırıp seçenekleri sakin kafayla değerlendirmek. Bu durumu istemediğim bölüme yerleştim yazımda ayrıntısıyla ele aldım.
En çok karıştırılan konu: puan şartı ve başarı sırası barajı
İnternette çok dolaşan bir cümle var: "Ek yerleştirmede sıralamaya bakılmaz, sadece puana bakılır." Bu cümle yarı doğru ve bu haliyle tehlikeli. Doğrusunu ikiye ayırarak anlatayım.
Birincisi, puan şartı. Ek yerleştirmede bir programı tercih edebilmek için, o programın merkezî yerleştirmede oluşan en küçük puanına eşit ya da ondan yüksek bir yerleştirme puanınız olması gerekir. Programın merkezî yerleştirmede kontenjanı dolmadıysa ve bir en küçük puan oluşmadıysa, ilgili puan türü hesaplanan adaylar tercih edebilir. Yani "puanım tutmuyor ama bir ihtimal yazayım" diye eklenen program, listede yer kaplamaktan başka işe yaramaz. Buna ölü tercih deniyor.
İkincisi, başarı sırası barajı. Tıp, hukuk, mimarlık, mühendislik ve öğretmenlik gibi programlarda başarı sırası şartı var ve bu şart ek yerleştirmede de geçerli. Başarı sıranız ilgili barajın gerisindeyse, o programı ek yerleştirmede de tercih edemezsiniz. "Ek yerleştirmede baraj kalkıyor" bilgisi doğru değil.
Puan ile başarı sırasının neden farklı şeyler olduğunu ve hangisine ne zaman bakılacağını taban puan mı başarı sırası mı yazımda anlattım. Kendi puanınızın hangi programların eşiğini geçtiğini görmek için sitedeki net hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Ek tercih nasıl yapılır — adım adım
- 1Ek yerleştirme kılavuzunu bekleyin. ÖSYM ek yerleştirme için ayrı bir kılavuz yayımlar. Bu kılavuzda yalnızca boş kalan kontenjanlar, bu programların en küçük puanları ve özel koşulları yer alır. Tercihi mutlaka bu güncel kılavuza göre yapın; ilk tercih kılavuzundaki listeye göre değil.
- 2Aday İşlemleri Sistemi'ne girin. Tercihler ais.osym.gov.tr adresinden ya da ÖSYM Aday İşlemleri mobil uygulamasından, T.C. kimlik numarası ve aday şifresiyle bireysel olarak yapılır.
- 3En fazla 24 tercih yazın. Sayı ilk tercih dönemiyle aynı.
- 4Tercih ücretini süresi içinde yatırın. Ek tercih ücretlidir; tutar ve son ödeme günü kılavuzda yazar. Ücret yatırılmazsa tercih listesi geçersiz sayılır — her yıl bu yüzden hakkını kaybeden aday oluyor. Şehit ve gazi yakınları ile gaziler ücretten muaftır.
- 5Onaylayın ve kontrol edin. Tercihler kaydedilip onaylandıktan sonra süre içinde değiştirilebilir. Süre bitmeden listenin son halini bir kez daha okuyun.
Ek tercih ne zaman yapılır
Ek yerleştirme, merkezî yerleştirme ve üniversite kayıtları tamamlandıktan sonra başlar. Sıralama şöyle işler: sınav, sonuç, ilk tercih, merkezî yerleştirme, üniversite kayıtları, ardından boş kontenjanların belirlenmesi ve ek yerleştirme kılavuzu.
Geçmiş yıllarda ek tercih penceresi yalnızca birkaç gün açık kaldı. Bu yüzden en önemli tavsiyem şu: ek yerleştirme ihtimaliniz varsa, kayıtların bitiminden itibaren ÖSYM'nin resmî duyurularını düzenli takip edin. Dönem kısa; tarihi kaçıran bir sonraki yıla kalır.
Sosyal medyada her yıl teyitsiz tarihler dolaşıyor. Bu yazıda bilerek tarih vermiyorum — kesin takvim yalnızca ek yerleştirme kılavuzuyla belli oluyor ve tek güvenilir kaynak ÖSYM'nin kendi duyurusu.
Ölü tercihten kaçınmak: liste nasıl kurulur
Ek tercihte iki uç hata var. Bazı adaylar "nasılsa iyi yerler dolmuştur" deyip kılavuza ciddi bakmıyor; bazıları da panikle gelişigüzel dolduruyor. İkisi de kaybettiriyor.
Son satır özellikle önemli. Sırf "bir yere yerleşeyim" diye hiç istemediğiniz bir bölümü üst sıraya koymak, bir yıl sonra aynı noktaya dönmenize yol açabiliyor. Tercih listesi kurmanın genel mantığını tercih yaparken nelere dikkat edilmeli yazımda ele aldım; oradaki dengeli liste yaklaşımı ek tercih için de geçerli.
Bu yılın boş kontenjan tablosunu ve hangi tür programlarda gerçekten yer kaldığını merak ediyorsanız, ÖSYM'nin açıkladığı rakamları 2026 boş kontenjanlar yazımda tek tek inceledim.
Ek yerleştirme sonuçlandıktan sonra ne oluyor
Ek yerleştirme sonuçları ÖSYM tarafından açıklanıyor ve yerleşen adaylar, üniversitenin duyurduğu takvimde kaydını yaptırıyor. Burada dikkat edilecek nokta şu: ek yerleştirmede bir programa yerleşip kaydını yaptırmayan aday o yeri kaybediyor ve o yıl için başka bir yerleştirme hakkı kalmıyor. Ek yerleştirme, adı üstünde, sürecin son halkası.
Yerleşemeyen aday için de yol bitmiyor. Açıköğretim, bir sonraki yıla hazırlanmak ve çalışmayla hazırlığı birlikte yürütmek — üçü de masada. Yanlış olan, bu kararı eylül sonunda birkaç saat içinde vermek.
Bir ayrıntı daha var ve kararı etkileyebilir: ek yerleştirmede bir programa yerleşmek, gelecek yıl tekrar sınava girmenize engel değil. Ancak daha önce bir yükseköğretim programına yerleşmiş olmak, ortaöğretim başarı puanının sınav puanına katkısını yarıya indiriyor. Yani "şimdilik bir yere yerleşeyim, seneye tekrar denerim" planının görünmeyen bir maliyeti var. Bu, kararı vermemeniz gerektiği anlamına gelmez; ama kararı bilerek vermeniz gerektiği anlamına gelir.
Kayseri'de ek tercih düşünen aday için not
Kayseri'de her yıl gördüğüm bir eğilim var: aday, ek tercihte yalnızca kendi şehrindeki programlara bakıyor ve liste 8-10 tercihte tükeniyor. Oysa ek yerleştirmede seçenek zaten daralmış durumda; şehir filtresini baştan dar tutmak, kalan az sayıdaki fırsatı da eliyor.
Doğru sıra şu: önce puanınızın yettiği tüm programları çıkarın, sonra şehir ve barınma değerlendirmesini o listenin üzerinde yapın. Erciyes Üniversitesi'ni ya da Kayseri'deki başka bir programı listenin üstüne koymak makul; ama listenin tamamını Kayseri ile sınırlamak, 24 tercih hakkının yarısını kullanmamak demek.
İkinci not, ilçelerde oturan ailelere. Develi, Yahyalı, Bünyan ya da Pınarbaşı'nda oturan bir aile için "gidip birine danışmak" tek başına yarım gün demek ve ek tercih penceresi buna müsait değil. Kılavuz çıkmadan önce oturup "puanımız hangi aralıkta, hangi şehirlere açığız, bütçe ne kadar esner" sorularını konuşmak, kılavuz çıktığında kaybedilen iki günü geri kazandırıyor. Ben bu görüşmeleri tamamen online yürüttüğüm için mesafe bir engel oluşturmuyor.
İlk yerleştirmede istediğini alamamak moral bozucu. Ama ek yerleştirme her yıl çok sayıda aday için gerçek bir yerleşme fırsatına dönüşüyor. Önemli olan bu kısa pencereyi panikle değil, doğru bilgi ve gerçekçi bir listeyle karşılamak.
Sekiz yıllık danışmanlık deneyimimde şunu net görüyorum: bu dönemde en sağlıklı kararı, "ne olursa olsun bir yere yerleşeyim" telaşıyla davrananlar değil; puanını, hedefini ve seçeneklerini soğukkanlılıkla değerlendirenler veriyor.
Ek tercih sürecini puanınıza ve hedefinize uygun sağlam bir listeyle geçirmek isterseniz, ücretsiz ön görüşme için WhatsApp'tan yazabilir ya da arayabilirsiniz. Kayseri'de bireysel çalışmayı tamamen online yürütüyorum. Hiç yerleşememiş olmanın ne anlama geldiğini ve önündeki bütün yolları yerleşemeyene yol haritası yazımda topluca anlattım.